رستم رسولی

مصاحبه با صدرا افخمی

مصاحبه با صدرا افخمی

مصاحبه با صدرا افخمی

🛑 )سلام
لطفا خودتون رو معرفی کنید و اینکه بخشی از رزومه ی خودتون رو که ما از اون بی اطلاع هستیم رو به اشتراک بگذارید ؟
.
.
🎤 سلام
از اونجا که من در زمینه های مختلفی فعالیت کردم رزومه ی عریض و طویلی خواهد شد ،اما مطمئنا همه فعالیت های من مدنظر شما نیست، فکر میکنم دراینجا باید اون بخش از فعالیت هام که در حیطه ی ادبیات هست رو خدمتتون بگم . خلاصه‌وار عرض کنم که:
صدرا افخمی ، متولد ۱۳۶۶
فوق لیسانس حقوق خصوصی ، مدیر نشر خیابان ،مدرس ادبیات، شاعر ، مجری جلسات و همایش‌های ادبی.
طی ۱۲ سال گذشته مدیر و مجری “خانه شعر امروز” و “آکادمی شعر البرز” در فرهنگسراهای تهران و کرج بودم.
و ویراستار حدود ۵۰ عنوان کتاب هستم.
.
.
🛑)شعر رو از چند سالگی شروع کردید و کی متوجه شدید که به شعر نگاه متفاوت تری نسبت به همه فعالیت هایی که مشغول آن هستید دارید ؟

🎤 وقتی از شروع هنر حرف میزنیم ، میتونه در سطح های مختلف در وجود یک نفر اتفاق بیوفته و معمولا ناگهانی نیست.
در مقدمه بگم که پدرم هم اهل قلم بود و از سال ۱۳۲۰ مقالات زیادی در #مطبوعات منتشر کرد ، به #عربی و #فارسی شعر میسرود. پیش از ایشان هم پدربزرگم با شاعرانی مثل #ملک‌ااشعرای بهار و #عارف_قزوینی مراودت ادبی و صمیمیت فراوان داشتند، که از متن نامه‌نگاری‌هاشون مشهوده.
شاید بگید (گیرم پدر تو بود فاضل، از فضل پدر تو را چه حاصل ) میخواهم جلوی این ضرب‌المثل یک پرانتز بزرگ باز کنم ؛ همنشینی و مجالست روی شما تاثیر خواهد گذاشت ، شاید فرزند کیارستمی هیچ وقت به جایگاه پدرش نرسه ، شاید فرزند نیما #یوشیج هیچ وقت #نیما نشه ، اما اون نوع زیست روش تاثیر گذاشته

شما اگر هر روز از یک خیابانی که چند #کتابفروشی دارد رد شوید ، و حتی اگر هیچوقت هم وارد کتابفروشی‌ها نشوید ، باز هم دیدن این ویترین ها روی شما تاثیر خواهد گذاشت و اطلاعاتی به ذهن شما اضافه خواهد کرد.
اگر کنار ادیبی بنشینید روی شما تاثیر خواهد گذاشت،
مخصوصا اگر طالب علمش باشید . مثلا اگر در همکلامی با #ابتهاج یا شاملو ،آنها حتی به شما فحش بدهند باز هم دریافت خاصی خواهید داشت ، چون فحش شان هم به شما متفاوت هست.
دوست شاعری تعریف می‌کرد که به دیدار شاملو رفته بود ، چون #غزلسرا بود #شاملو به خانه راهش نداد و به او فحش هم داد ، و اتفاقا همین فحش خوردن، آغاز تحولی در شعر او شد.

در دوران کودکی در خانه ما محفل شعری بود ، شاعران بزرگی می آمدند.
احتمالا آغاز علاقه ی من به ادبیات از همان سالها بود. اما فکر میکنم از ۱۷ سالگی بود که به شکلی دیگر وارد شعر شدم ، شعرخوانی پشت تریبون را آغاز کردم .

🛑) شما مدیر و #مجری آکادمی شعر استان البرز هستید و حتی در همین آکادمی هم دوره ی #رایگان وزن و عروض شعر تدریس میکنید ، هدف شما از تشکیل این گرد همایی هفتگی منظم چیست ؟
.
.
🎤) اول از همه باید دید که چرا کسی دست به انجام فعالیتی زمانبر و سخت میزند ، بدونِ اینکه منفعتی برای خودش داشته باشد.

بخشی از اون #عشق به #ادبیات و گسترش هنریست که احساس میکنم به انسان کمک میکنه ، به انسان _به خوب زیستن و درست اندیشیدن. وقتی صدای زیبایی رو میشنوید ، دوست دارید اون رو به گوش هم نوعانتون هم برسونید، این خصیصه در قسمت ذاتِ نیک آدمی وجود داره. و البته بخل و حسادت هم در بخش بدِ ذات آدمی وجود داره. که این دو در مقابل همند.
دلیل دیگر اینه که ؛در جامعه ی ما نیازه که افراد تجربه ی همزیستی ، کنار هم بودن و گفتمان سالم رو داشته باشن .جامعه ی ما گفتگو کردن رو بلد نیست. گاهی شخصی چهل سال از عمرش میگذره اما حتی یکبار هم تجربه در جمع بودن و اندیشیدن جمعی رو نداره. جامعه ی ما نیاز به یادگرفتنِ همزیستیِ مسالمت آمیز داره.
دلیل سوم رو با یک مثال شروع میکنم . شما اگر علاقه‌مند به کتاب باشید و در شهرتون کتابخانه ای وجود نداشته باشه، سعی میکنید حداقل در منزلتون یک کتابخانه بسازید.
در کرج مرجعی که هم آموزشی باشه و هم شعرخوانی و #نقد باشه وجود نداشته .
جلساتی بودند ، اما هدف هایشان متفاوت بوده
مثلا جلسه ای هدفش برای تجدید دیدار دوستان و مسن‌ترها با هم بوده. جلسه‌ای دیگر هدفش تشکیل یک جمعِ نمایشی برای سفارش گرفتن گردهمایی از #ارشاد و سازمان‌های فرهنگی بوده، یعنی صرفا یک “شو” که سازمان بیلانش را پر کند و احتمالا عوایدی نصیب برگزار کننده شود، اما ماهیت هدفشان شعر نبوده.

البته دوستان عزیزی دارم که سالهاست در این امر زحمت فراوان میکشند گاها در مقیاس‌های کوچکتر . مثل آقای… اما اینکه آیا نگرش خاص و تفکیک شده شون به شعر ، بر کل جلسه قالب هست یا نه ، جای بحث داره.

اینکه چه شد #آکادمی_شعر_البرز را برگزار کردم هم داستانی مفصل دارد. جلسه خانه شعر امروز را در فرهنگسرای فردوس تهران برگزار میکردم ، سرکار خانم آریان به جلسه من تشریف آوردند و گفتند از زمانی که جلساتتان را در کرج تعطیل کردید ،#کرج دیگر جلسه ی عمومی مناسبی ندارد و جای یک جلسه عمومی خالیست ، جلساتی که گروه بندی های دور از شان ادبیات در اون وجود نداشته باشه(خود سرکار خانم آریان هم جلساتی در حوزه هنری داشتند که دو سه سالی تعطیل بود)
این شد که شروع به ایجاد ائتلاف و تدوین چارت آموزشی جامع کردیم.

🛑) تعریف شخصی شما از شعر چیست ؟
.
.
🎤 ) این سوالیست که تابحال هیچ کس نتوانسته جواب دقیقی به آن بدهد. و اگر جوابی دادند ، بعدها نقض شده.
مثلا تعریف شمس‌قیس رازی از شعر در قرن هفتم:
شعر سخنی است اندیشیده، مرتب، معنوی، موزون، متکرر، متساوی، حروف آخرین آن به یکدیگر ماننده.”
که اشاره به اندیشه ، #وزن و قافیه داره که با آمدن #شعر_سپید ، عملا این تعریف باطل میشه
دکتر شفیعی کدکنی در جایی میگه:
“شعر حادثه ای است که در زبان روی می دهد و در حقیقت، گویندهء #شعر با شعر خود، عملی در زبان انجام می دهد که خواننده، میان زبان شعری او، و زبانی روزمره و عادی تمایزی احساس می کند”
اما ملاحظه کنید که این تعریف چقدر کلی هست، میتونه شامل یکه #جمله_قصار ، یا #توییت هم بشه.
بنظر من نمیتونیم یک فرمول کلی برای تعریف شعر بدیم ، اما به صورت موردی ، در مواجهه با یک اثر میتونیم بگیم آیا این اثر شعر هست یا نه

🛑)وضعیت #شعر در عصر حاضر چگونه است ؟
افول و صعودی بودن ان چطور پیش میره ؟
.
.
🎤 ) نمیتونم یک حکم کلی صادر کنم که شعر سیر افولی یا سعودی هست . اما یکی از معیارهای تشخیص پیشرفت و پویایی در هر علم و هنری ، میزان محققینی هست که در اون علم تالیف و تحقیق انجام میدن.
درسته که ما شاعران بیشتری نسبت به قبل داریم ، اما محققین کمتری نسبت به گذشته داریم.

🛑)معمولا برای کسانی که پا در این عرصه میگذارند، چه توصیه ای دارید؟
.
.
🎤) اول از همه مبانی این #علم رو یاد بگیرند یعنی ابتدائیات رو بیاموزند مسائل ابتدائی مثل وزن و #قافیه.آثار خوب دیگران رو مطالعه کنند و به مرور سعی در ارتقاء تسلط خودشون بر این هنر بکنند.
اما هرگز در هیچ مرحله ای دچار توهم دانایی نشوند
توهم دانایی و توهم دانستن همه چیز ، سدی هست در برابر رشد.
توهم اینکه اثر ما بی‌نقصه . هیچ اثری نیست که بی‌نقص باشه. ممکن است اثری کم نقص باشه و با اقبال بیشتری مواجه بشه. اما هیچ شاعری نیست که شعرش قابل بهتر شدن نباشه. حتی اگر #سعدی امروز هم وجود داشت میتوانست بسیاری از ابیاتش خودش را ویرایش کند و بر قدرتشان بی‌افزاید.

🛑)از نگاه شما ، شعر چه کمکی به انسان ها میکنه ؟
.
.
🎤) در پاسخ سوال سومتون ، کمی به این موضوع هم اشاره کردم.
در مقدمه ای که بر #کتاب یکی از شاعران گرامی( مجموعه شعر میدان ولیعصر و من و جای تو.. اثر خانم فریدونی) نوشته بودم ، گفتم نمیخواهم شعر رو ابزار اصلاح جامعه بدونم یا شعر رو وسیله ی تحول جامعه بدونم. در نگاه حداقلی ، شعر باید اول از همه به خود شاعر کمک کنه . بعد اگر توانست ، به جامعه اش کمک کنه .
دوباره این جمله ی نیچه رو نقل میکنم که: “هنر هست تا حقیقت انسان را نابود نکند”

🛑) لازمه شعر سرودن چیست و به چه ابزاری باید مسلح بود ؟
.
.
بجز تسلط بر مبانی این #هنر ، که پیشتر گفتم ، روحیه ی شاعرانه و روحِ هنر طلب لازمه ی شعر سرودن هست . تصنعی بودن ، عوام فریبی و تظاهر ، نهایتا از شعر بیرون میزنه و خودش رو نشون میده. در شعر باید صادق بود و عواطف واقعی شاعر بروز داده بشه. با عواطف قرضی و تقلیدی نمیشه شعر سرود. تکنیک را میشود تقلید کرد ، اما عواطف را نه

🛑) یک #ارزو برای مردم و حرف اخر جناب افخمی
.
.
متاسفانه اهل جمله های #فانتزی و سرشار از امید که اکثرا مجری های تلویزیون و سلبیریتی ها میگویند نیستم.چون سعی کردم بعنوان شاعر ،حقیقت موجود در جامعه رو ببینم و تحلیل کنم.
در کمال صداقت به بیتی از #شهریار اکتفا میکنم:

در دیاری که کسی نیست در آن یار کسی
کاش یارب که نیافتد به کسی کار کسی

One thought on “مصاحبه با صدرا افخمی

  1. Pingback: کاری که شعر با انسان میکند عمومی جایی برای بیشتر نوشتن رسانه وب را

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *